Een flesje bier staat in verhouding tot zes uur dienstverlening, waarvan vier uur glasruimen in het uitgaansgebied en een leeropdracht van twee uur met nabespreking bij verslavingspreventie.
'Van een boete leren ze niets. Dat komt dichtbij het afkopen van je schuldgevoelens,' zegt Carola Mooijman, teammanager van Halt regioteam Hollands Midden. 'Door de jaren heen hebben we gemerkt dat de jongeren het aanbieden van hun excuses het moeilijkste vinden. Ze wassen nog liever tien uur je auto dan dat ze twee uur bij de winkel moeten werken waar ze de fout zijn ingegaan.'
Dat beeld herkent Annika Janssens volledig. Zij is teamleider voor regioteam Utrecht. 'Dat is een opvallend gegeven. Velen weten niet hoe ze excuses aan moeten bieden. Dat vinden ze lastig.’
Bijna alle gemeenten in het Groene Hart hebben zich al aangesloten bij het spijbelproject. Alleen in Kaag en Braassem moet hierover nog met de gemeente en de scholen worden onderhandeld. Een voorwaarde is een goede verzuimregistratie. Ook nieuw is een doorverwijzing naar Halt na het nuttigen van alcohol op straat. Katwijk heeft de maatregel als eerste ingevoerd en in Waddinxveen zijn nu gesprekken gaande.
Nog een voorbeeld van verandering weet Mooijman. 'Vuurwerkovertredingen werden voorheen ook met een boete afgedaan, maar komen nu ook bij ons terecht. De alternatieve straf die wij aanbieden is gerelateerd aan het delict. Wie betrapt is bij een winkeldiefstal moet daar een klus doen. Wie vernielingen pleegt in de openbare ruimte, krijgt een werkstraf bij openbare werken. Excuus aanbieden is een heel belangrijk element. De eerste afbetaling van de schade is dat ook.’
Janssens ziet het publiekelijk uit laten voeren van een straf zeker niet als aan de schandpaal nagelen. 'De overtreders doen iets terug voor de schade die zij hebben veroorzaakt.’ Bewust vinden veel werkzaamheden plaats op drukke, openbare plekken, legt Janssens uit. Bijvoorbeeld bij winkelcentra of - zoals onlangs - bij een hardloopwedstrijd in IJsselstein, met duizenden toekijkende deelnemers. 'Hoe meer schaamte bij een taakstraf, hoe kleiner de kans op recidive,’ weet de teamleider van de Utrechtse Halt-afdeling.
In de vernieuwde Halt-afdoening worden voortaan ook meer gesprekken gevoerd. De ouders van de jongeren worden erbij betrokken. Mooijman: 'Zo’n 95 procent van de ouders komt al mee bij het eerste gesprek. Wij dringen er op aan dat zij erbij zijn als er excuses worden aangeboden en als er een afbetaling moet worden gedaan. Vaak vertellen de jongeren en hun ouders pas bij ons hoe ze alles ervaren. Halt is een tussenstop, het gezin moet weer met elkaar verder.’
De uitbreiding van de Halt-werkzaamheden staat in contrast met de toeloop van ’klanten’. Vorig jaar heeft Halt landelijk gezien voor het eerst in deze eeuw minder zaken van minderjarige jongeren behandeld. [Dat daalde van 38.000 naar 35.500 *.] 'Dat kan je zowel positief als negatief zien. Die afname is mooi, maar kan ook inhouden dat de criminaliteit is verzwaard en dat jongeren zich schuldig maken aan feiten die wij niet meer mogen behandelden.’ Janssens vult aan: 'We zien dat jongere kinderen rond de twaalf steeds ernstigere delicten plegen.’
Dat begint al bij het onschuldig klinkende schoolverzuim. Wie teveel spijbelt gaat Halt voorbij en moet wel naar Justitie. Mooijman: 'Jongeren die wel onder de Halt-norm vallen, zien we zelden terug. De recidive is laag. We hebben te maken met zogenaamde ‘first-offenders’, die dus voor het eerst zijn betrapt op een strafbaar feit. Deze jongeren zijn om te beginnen in de kraag gegrepen, weten zich betrapt. Ze zijn daarna verhoord, hebben mogelijk een tijdje in een cel gezeten, hun ouders zijn gewaarschuwd en dán moeten ze nog naar Halt. De meesten hebben hun lesje dan wel geleerd.’
* Noot van Halt Nederland: de hierboven genoemde cijfers hebben geen betrekking op Halt maar op de instroom van het aantal minderjarigen bij het OM. In 2008 ontving Halt ca. 23.000 doorverwijzingen van de politie, ca. 8% minder dan in 2007 (zie ook Jaarbericht Halt-sector 2008).
